Nước vo gạo tưới cây được, nhưng đừng kỳ vọng nó thay phân. Nước vo lần hai và lần ba có một ít tinh bột và chất hòa tan từ mặt hạt gạo. Các nghiên cứu về nước vo gạo cho cây còn ít và chưa đủ để kết luận nó tốt hơn phân bón. Cách dùng hợp lý là tưới nhẹ, pha loãng, cho các loại cây chịu được, và thay đổi tùy phản ứng của cây.
Bài này nói về cách dùng nước vo gạo cho cây trồng trong chậu và vườn nhà: nên dùng nước nào, pha thế nào, tưới bao lâu một lần, cây nào không nên tưới, và những dấu hiệu cho thấy phải dừng.
Trong nước vo có gì
Khi vo gạo, một phần tinh bột bề mặt và một ít chất khoáng, vitamin tan trong nước đi vào nước vo. Lượng này nhỏ. Phần lớn chất dinh dưỡng của gạo nằm trong hạt, không nằm trên bề mặt. Vì vậy nước vo không có tác dụng như phân đạm, lân hay kali đậm đặc.
Tinh bột trong nước vo có thể bị vi sinh vật phân hủy, sinh chua và mùi. Đó là lý do nước vo để lâu, nhất là trong trời nóng, không nên dùng.
Nước nào nên dùng
- Lần vo thứ nhất: bỏ. Nước này nhiều bụi cám, bụi bẩn và mùi bao bì. Xem vì sao trong bài có nên vo gạo trước khi nấu.
- Lần vo thứ hai và thứ ba: dùng được. Nước đục nhẹ, có tinh bột.
- Nước ngâm gạo lứt: dùng được nếu chưa để quá một ngày, và phải pha loãng hơn, vì gạo lứt có nhiều chất hơn gạo trắng.
- Nước vo gạo đã có mùi chua, có váng, có màu lạ: không dùng.
Pha và tưới thế nào
Cách an toàn nhất cho cây trong chậu và cây rau:
- Để nước vo nguội hẳn ở nhiệt độ phòng. Không tưới nước nóng hoặc nước còn ấm.
- Pha loãng với nước sạch, tỷ lệ khởi đầu khoảng 1 phần nước vo : 2 phần nước sạch.
- Tưới vào gốc, không tưới lên lá, nhất là rau ăn lá. Tinh bột đọng trên lá dễ thu hút kiến và sâu, và có thể làm lá ngả màu.
- Tưới với tần suất khoảng một đến hai lần mỗi tuần, tùy loại cây và thời tiết. Không tưới hằng ngày.
- Dùng trong ngày hoặc trong vòng một ngày. Không để đến ngày thứ hai.
Với chậu nhỏ, đất ít, nên tưới ít một và quan sát. Tinh bột đổ nhiều vào đất khô có thể làm bề mặt chai và thoát nước kém.
Cây nào hợp, cây nào không
| Nhóm cây | Có dùng được không | Ghi chú |
|---|---|---|
| Rau ăn lá (cải, rau muống, xà lách) | Được, pha loãng, tưới gốc | Không tưới lên lá trước khi thu hoạch |
| Hoa, cây cảnh trong chậu | Được, ít tần suất | Quan sát lá vàng, có nấm thì dừng |
| Cây ăn quả trong chậu | Hạn chế | Nên bón phân chuyên dụng theo hướng dẫn |
| Xương rồng, cây mọng nước, cây thích khô | Không | Tinh bột và độ ẩm dễ gây thối gốc |
| Cây con, cây mới trồng | Không hoặc rất loãng | Rễ còn non, dễ bị sốc |
Dấu hiệu phải dừng
- Đất có mùi chua hoặc mùi thối.
- Xuất hiện ruồi, muỗi, kiến nhiều quanh gốc.
- Bề mặt đất có lớp váng, lớp nấm trắng hoặc xanh.
- Lá vàng, rễ có màu nâu đen, gốc mềm nhũn.
Khi thấy các dấu hiệu này, ngừng tưới nước vo, xới nhẹ đất cho khô, và tưới lại bằng nước sạch. Nếu cây vẫn yếu, tìm nguyên nhân khác như úng nước hay sâu bệnh.
Thay thế bền vững hơn: phân hữu cơ tự ủ
Nếu mục tiêu là làm đất tốt lên lâu dài, phân hữu cơ có cơ sở hơn nước vo gạo. Phân ủ từ rơm rạ, lá cây, phân chuồng đã hoai có tác dụng cải tạo cấu trúc đất. Cách ủ phân có trong bài ủ phân hữu cơ từ rơm rạ bằng nấm Trichoderma.
Với cây chậu, có thể trộn một lớp phân hữu cơ đã hoai vào đất khi thay chậu, rồi chỉ dùng nước vo gạo như nước tưới bổ sung nhẹ.
Hỏi nhanh
Nước vo gạo có làm cây xanh nhanh không?
Chưa có bằng chứng đủ mạnh để khẳng định. Nước vo gạo không phải phân đậm đặc, nên đừng kỳ vọng cây mọc nhanh hay lên xanh rõ rệt.
Có nên tưới nước vo gạo cho cây cảnh trong nhà không?
Được, nếu pha loãng và tưới ít. Cây cảnh trong nhà thường thiếu ánh sáng và thoát nước chậm, nên tinh bột dễ đọng, cần quan sát kỹ.
Nước vo gạo có đuổi được côn trùng không?
Không có bằng chứng cho thấy điều này. Thực tế nước vo để lâu còn có thể thu hút côn trùng.
Nước vo gạo đựng trong chai có để được không?
Không nên để lâu. Dùng trong ngày; nếu cần giữ, cất trong tủ mát và dùng trong vòng một hai ngày, và kiểm tra mùi trước khi tưới.
