Nấu cơm bằng nồi áp suất nhanh hơn nồi cơm điện thường, cơm thường mềm và dẻo hơn. Với gạo trắng, khi nồi đã lên áp, cơm thường chín sau khoảng 8 đến 12 phút, rồi để hạ áp tự nhiên thêm khoảng 10 phút. Tỷ lệ nước khởi đầu thường gặp là 1 gạo : 1,2 đến 1,5 nước, nhưng con số này thay đổi theo từng nồi và từng loại gạo. Cách chắc nhất là làm theo sách hướng dẫn của nhà sản xuất, rồi điều chỉnh sau một hai mẻ thử.
Bài này nói về cách nấu cơm thường bằng nồi áp suất gia dụng: tỷ lệ nước, thời gian, cách xả áp và những lỗi hay gặp. Cơm niêu đáy vàng hay cơm cháy thì nồi áp suất không làm được, cái đó đã có trong bài cơm niêu chuẩn vị.
Nồi áp suất nấu nhanh vì sao
Nồi áp suất đậy kín và giữ hơi nước lại bên trong. Áp suất tăng thì nước sôi ở nhiệt độ cao hơn 100 độ C, và hạt gạo hấp thụ nhiệt nhanh hơn. Đó là lý do cơm chín nhanh. Cũng vì vậy, nồi áp suất không được mở khi còn áp, và không đổ gạo quá mức vạch cho phép: hơi nước cần chỗ để thoát ra van an toàn, không bị nghẹt.
Cơm nấu áp suất thường mềm hơn cơm nồi điện thường. Một số người thích, một số thì thấy cơm nhão. Đây là chuyện khẩu vị và lượng nước, không phải chất lượng nồi.
Tỷ lệ nước: bắt đầu từ đâu
Mỗi nồi có một bảng vạch và một bảng khuyến cáo riêng. Bảng dưới là điểm xuất phát để thử, không phải số chuẩn cho mọi nồi:
| Loại gạo | Nước so với gạo (điểm xuất phát) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Gạo trắng thường | khoảng 1 : 1,2 đến 1 : 1,3 | Gạo mới cần ít nước hơn gạo để lâu |
| Gạo thơm, gạo đặc sản | khoảng 1 : 1,2 | Gạo thơm dẻo, nhão nhanh nếu thừa nước |
| Gạo lứt | khoảng 1 : 1,5 đến 1 : 1,8 | Lớp cám cần nhiều nước hơn để mềm |
| Gạo nếp | Không nấu cơm, nên dùng chế độ nấu xôi của nồi nếu có | Nấu nếp như cơm sẽ bị nhão |
Cách thử nhanh: lấy 1 cốc gạo đong bằng cốc đi kèm nồi, cho đúng 1,2 cốc nước, nấu một mẻ. Nếu cơm sống, lần sau tăng nước thêm chút ít. Nếu cơm nhão, lần sau bớt nước. Ghi lại số đó, dùng lâu dài.
Thời gian nấu và hạ áp
Thời gian phụ thuộc vào nồi và loại gạo. Tham khảo:
- Đậy nắp, đợi nồi lên áp (có tiếng xì hoặc đèn báo). Thời gian này không tính vào số phút nấu.
- Gạo trắng thường nấu khoảng 8 đến 12 phút sau khi lên áp.
- Tắt bếp, để hạ áp tự nhiên khoảng 10 phút trước khi mở van xả.
- Xới cơm sau khi hết hơi, rồi đậy nắp để cơm ráo thêm vài phút.
Hạ áp tự nhiên giúp hạt cơm ổn định, không bị nứt hay nhão. Xả áp đột ngột bằng van làm hơi nước phụt mạnh, dễ bỏng tay và làm cơm bị nước bắn lên.
Gạo lứt cần nấu lâu hơn và hạ áp lâu hơn. Gạo nếp không nấu như cơm, nên làm theo hướng dẫn riêng.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Cơm nhão, hạt bết vào nhau
Thường do thừa nước, hoặc gạo cũ hút nước nhiều mà vẫn để lượng nước mới. Bớt nước 10 đến 15 phần trăm ở mẻ sau. Nếu gạo đã vo xong để lâu, cũng nên bớt nước vì gạo đã ngậm sẵn nước.
Cơm sống, hạt cứng ở giữa
Thiếu nước, hoặc tắt bếp quá sớm, hoặc nồi không đủ áp. Thêm nước ở mẻ sau, và để hạ áp tự nhiên đủ 10 phút. Kiểm tra đệm cao su của nắp: nếu đã cũ, rò hơi, nồi không lên áp đủ.
Đáy nồi khê hoặc cháy
Nồi áp suất ít khi cháy đáy nếu đủ nước. Nếu khê, thường do cho quá ít nước, hoặc đáy nồi có cặn gạo cũ không rửa sạch. Rửa kỹ sau mỗi lần dùng, đặc biệt là vành cao su và van.
Có mùi lạ
Thường là mùi từ đệm cao su cũ hoặc van bị bám cặn. Tháo đệm và van, rửa sạch, phơi khô. Đệm cũ nên thay theo khuyến cáo của hãng, không nên tiếp tục dùng khi đã có mùi lạ.
Các lỗi cơm khê, sống, nhão khác có trong bài xử lý tất cả sự cố nấu cơm.
Nên dùng nồi áp suất khi nào
- Nhà ăn cơm nhanh, nấu cho đông người: nồi áp suất tiết kiệm thời gian, lượng cơm lớn cũng chín đều.
- Gạo lứt, gạo cứng: nồi áp suất làm mềm lớp cám nhanh hơn nồi thường, đặc biệt với gạo để lâu.
- Cháo, cơm cho người già, người ốm: cơm nhừ hơn, dễ nuốt hơn.
Không nên dùng nồi áp suất cho các trường hợp sau:
- Muốn có lớp cơm cháy vàng đáy nồi. Dùng nồi gang hay nồi đất như trong bài cơm niêu đáy vàng.
- Nấu xôi nếp. Nếp cần hấp, không nên nấu ngập nước.
- Gạo nhỏ, gạo tấm nhiều. Gạo tấm nở nhanh, dễ nhão khi áp suất cao.
An toàn khi dùng nồi áp suất
- Không mở nắp khi nồi còn áp hoặc van còn xì hơi.
- Không đổ nước hay gạo quá vạch tối đa in trong nồi, kể cả khi nấu cháo hay đồ thức ăn nở.
- Kiểm tra van xả và van an toàn trước mỗi lần nấu. Van bị nghẹt cần làm sạch.
- Thay đệm cao su theo hướng dẫn của hãng, không để đệm rách hoặc cứng.
- Để trẻ nhỏ tránh xa nồi lúc đang nấu và lúc xả hơi.
Hỏi nhanh
Nồi áp suất có nấu được cơm cho 10 người không?
Nồi nào cũng có vạch dung tích tối đa. Nấu theo mẻ phù hợp với vạch đó, không nấu quá đầy để tránh nghẹt van.
Nấu cơm áp suất có làm mất chất dinh dưỡng nhiều hơn không?
Khác biệt giữa các cách nấu cơm thường không lớn. Quan trọng hơn là không nấu quá lâu và không vo quá kỹ. Các chất dinh dưỡng chính của gạo là tinh bột, nên nấu bằng cách nào cũng vẫn cho năng lượng tương tự.
Có cần ngâm gạo trước khi nấu bằng nồi áp suất không?
Không bắt buộc. Gạo ngâm 20 đến 30 phút thì cơm chín đều hơn, nhất là gạo cũ hay gạo lứt. Khi đã ngâm, nhớ bớt nước.
Nồi áp suất và nồi cơm điện cao tần, nên chọn cái nào?
Nồi áp suất nhanh, cơm mềm. Nồi cơm điện cao tần có nhiều chế độ nấu theo loại gạo và dễ giữ cơm ngon đều. Muốn nấu đa dạng, có thể chọn nồi cao tần; muốn nấu nhanh cho đông người, chọn nồi áp suất. Xem thêm nấu cơm ngon bằng nồi cơm điện cao tần.
