Gạo Thái và gạo Việt khác nhau chủ yếu ở giống lúa, cách trồng và cách sấy xay. Gạo Thái thơm phổ biến (jasmine) thường hạt dài, mềm, có mùi thơm rõ khi nấu, và nhiều loại cơm sau khi nguội vẫn tơi. Gạo Việt rất đa dạng: có giống dẻo nhẹ, giống thơm nhẹ, giống hạt tròn đục, giống khô tơi. Vì vậy không thể nói một bên ngon hơn bên kia nói chung, mà phải nói loại nào hợp món nào.
Bài này so sánh những đặc điểm người nấu cơm nhà dễ nhận ra: mùi, độ dẻo, độ tơi, cách nấu và cách chọn theo món. Không có số liệu thử nghiệm nào cho phép xếp hạng chung giữa hai nước.
Gạo Thái, hiểu đúng những loại hay gặp
Khi nói “gạo Thái” ở chợ, người bán thường nói đến ba loại:
- Gạo thơm Thái (Hom Mali, thường gọi là jasmine): hạt dài, mềm, mùi thơm nhẹ kiểu hoa nhài, thường dẻo vừa. Mùi thơm có hợp chất tạo mùi đặc trưng, và mùi này còn khi cơm nguội.
- Gạo trắng Thái thường: hạt dài, khô, ít thơm, cơm tơi, từng hạt rời. Giá thường thấp hơn loại thơm.
- Gạo nhập khẩu đóng gói ghi “Thai” nhưng không rõ giống: cần đọc nhãn kỹ, vì tên gọi trên bao có thể chỉ là nơi đóng gói.
Tên giống trên bao chỉ là lời công bố của đơn vị nhập khẩu hoặc đóng gói. Muốn yên tâm, xem nhà nhập khẩu, xuất xứ và ngày nhập in trên nhãn. Cách đọc nhãn có trong bài cách đọc nhãn bao gạo.
So sánh nhanh theo tiêu chí dễ nhận
| Tiêu chí | Gạo thơm Thái (jasmine) | Gạo Việt thơm (Lài, Nàng Hoa…) | Gạo Việt dẻo (ST25…) |
|---|---|---|---|
| Hình dạng hạt | Dài, thon | Dài hoặc thon, tùy giống | Dài vừa, bầu |
| Mùi khi nấu | Thơm rõ, kiểu hoa nhài | Thơm, tùy giống | Thơm nhẹ hoặc không rõ |
| Độ dẻo | Mềm vừa, không quá dẻo | Tùy giống | Dẻo, mềm |
| Độ tơi khi nguội | Khá tơi | Tùy giống | Ít tơi, dính nhẹ |
| Hợp với | Cơm dĩa, món Thái, món có nước sốt | Cơm nhà, cơm hội | Cơm nhà, cơm cho bé |
Bảng trên nói về xu hướng chung, không phải tiêu chuẩn. Trong cùng một nước, các giống cũng khác nhau rất nhiều. Gạo ST25 và gạo Nàng Hoa 9 đều là gạo Việt nhưng nấu ra không giống nhau; xem thêm bài cách chọn gạo ngon cho gia đình.
Nấu gạo Thái và gạo Việt khác nhau thế nào
- Lượng nước: gạo thơm Thái thường nấu với lượng nước ít hơn gạo Việt hạt tròn, nhưng cần đọc hướng dẫn trên bao vì mỗi nhà nhập khẩu ghi khác nhau. Thử một mẻ rồi chỉnh.
- Vo gạo: gạo thơm nên vo nhẹ tay, ngâm ngắn, để giữ mùi. Bài có nên vo gạo trước khi nấu có cách làm chi tiết.
- Nấu bằng nồi cơm điện: chọn chế độ cơm thường. Gạo hạt dài tơi thường nấu ổn trong nồi có chế độ cơm khô.
- Để nguội: cơm từ gạo tơi nguội nhanh và ít dính, nên hợp làm cơm chiên.
Cách nấu cơm nhanh và tránh cơm nhão đã có trong bài xử lý sự cố nấu cơm.
Chọn theo món, không chọn theo nước
Cách chọn đúng nhất là xem món ăn định làm gì:
- Cơm chiên, cơm rang: gạo tơi, khô hạt. Gạo Thái trắng thường hợp hơn gạo dẻo.
- Cơm ăn hằng ngày với canh, kho: gạo Việt dẻo nhẹ hoặc gạo thơm Việt, tùy khẩu vị.
- Cơm có nước sốt, món Thái, món Đông Nam Á: gạo thơm Thái (jasmine) hợp, vì mùi thơm bổ sung cho món.
- Cơm cho bé, người già: cơm mềm, dẻo nhẹ. Gạo dẻo Việt thường dễ nấu nhừ, nhưng phải theo đúng nước và lửa.
Giá và nguồn gốc: đừng so chéo
Khi so giá gạo Thái với gạo Việt, phải so cùng loại, cùng độ tấm, cùng hạn dùng. Gạo thơm Thái và gạo trắng Việt tầm thường có giá khác nhau xa, không nói lên loại nào “đắt là ngon”. Nên so ba thứ: giống, tỷ lệ tấm, và ngày đóng gói.
Gạo nhập khẩu phải có nhãn tiếng Việt với đơn vị nhập khẩu, xuất xứ và hạn dùng. Gạo không có các thông tin này thì nên hỏi kỹ trước khi mua số lượng lớn. Cơ chế nhập khẩu và kiểm tra gạo xuất khẩu, nhập khẩu được nói rõ hơn trong bài tiêu chuẩn xuất khẩu gạo sang EU và Mỹ.
Hỏi nhanh
Gạo Thái có ngon hơn gạo Việt không?
Không có câu trả lời chung. Gạo Thái thơm hợp món có nước sốt hoặc khi muốn mùi nhẹ kiểu hoa. Gạo Việt có nhiều giống, có giống hợp cơm nhà hơn. Chọn theo món và khẩu vị.
Gạo Thái có nhiều đường hơn không?
Gạo là tinh bột, nên mọi loại gạo đều cho năng lượng tương tự khi tính theo khối lượng. Chỉ số đường huyết khác nhau tùy giống và cách nấu; bài chỉ số đường huyết các loại gạo nói rõ hơn.
Vì sao gạo Thái nấu xong cơm không dính?
Hàm lượng tinh bột dạng amylose cao hơn làm cơm tơi. Đó là đặc tính của giống, không phải do nấu sai. Nấu với nước vừa phải để cơm không khô.
Mua gạo Thái ở đâu để chắc hàng?
Chọn nơi bán có nhãn nhập khẩu đầy đủ và có thể cho xem giấy tờ nhập khẩu. Mua gói nhỏ thử trước khi mua bao lớn.
